De Ontdekking van de Hemel - Harry Mulisch
Blijvend monument van de Nederlandse literatuur
"Ik heb de oorlog niet zo zeer meegemaakt, ik bén de Tweede Wereldoorlog." Dat zijn de befaamde woorden van schrijver Harry Mulisch. Als zoon van een Joodse moeder en een Oostenrijkse vader die actief was voor Nazi-Duitsland, is de uitspraak begrijpelijk. De hele oorlog wordt gesymboliseerd door Mulisch en tekende hem voor de rest van zijn leven. In al zijn werk is de oorlog aanwezig, maar in De Ontdekking van de Hemel valt die voor het eerst samen met het persoonlijke.
De rode draad van het verhaal: twee mannen ontmoeten elkaar en worden de beste vrienden. Er komt een vrouw in het spel en er wordt een kind geboren. Het kind blijkt door God gepland te zijn met als doel de overeenkomst tussen God en de mens - de stenen tafelen met de tien geboden - terug naar de hemel te halen. De mens heeft alle kansen opgebruikt, en daarmee de verbintenis met God verspeeld. Een sprookje met een religieuze toon. Maar die rode draad is niet de belangrijkste kracht van het verhaal. De gesprekken tussen de hoofdpersonages bestaan uit veel interessante en goed geschreven dialogen. Boeiende ideeën en perspectieven, afgewisseld met interessante feiten over de meest uiteenlopende onderwerpen. De wereldgeschiedenis en de popcultuur worden niet geschuwd. Ook de locaties waar alles zich afspeelt lenen zich voor uitweidingen over religie, geschiedenis en filosofie, geschreven met de hand van een meester in zijn vak.
De kritiek op het Magnum Opus van Mulisch - een 'omgevallen encyclopedie waarin hij vooral met zijn kennis wil pochen'- is te volgen, maar is toch onterecht. De beste kwaliteiten van Mulisch vallen in het boek samen. De twee vrienden zijn duidelijk geïnspireerd op de vriendschap tussen Mulisch en schaakgrootmeester Jan Hein Donner. De Ontdekking van de Hemel is een sprekende en mooie ode aan deze vriendschap, waarbij de auteur zelfspot niet uit de weg gaat. Het is bovendien prachtig geschreven: voor de Nederlandse taal een testament, met daarin ook veel grote thema’s die op originele wijze met elkaar worden verbonden. Het boek telt meer dan 900 pagina’s, maar dat is zeker niet te lang. Vrijwel iedere pagina bezit wel een parel van een zin en het boek blijft, ook bij herlezing en ook zevenentwintig jaar na de eerste verschijning een monument van de Nederlandse literatuur.
Van de naoorlogse Nederlandse schrijvers worden Mulisch, W.F. Hermans en Gerard Reve vaak beschouwd als ‘de grote drie’ . Mulisch won meerdere literaire prijzen en zijn werk is meermaals vertaald. Ontdekking van de Hemel is in 2001 verfilmd met onder andere Stephen Fry. Harry Mulisch overleed in 2010. De Ontdekking van de Wereld is in verschillende uitvoeringen met uiteenlopende prijzen te koop, waaronder als e-book voor € 9,99.
Waardering:
Boekbespreking door Robin Bongers
email mijGepubliceerd: 17-05-2019